Side

De stad Side was een van de oude havens van Pamfylië aan de Middellandse Zee en ligt op een klein schiereiland, ongeveer 80 kilometer ten oosten van Antalya. Het woord “Side” betekende in de plaatselijke Anatolische taal “granaatappel”. Volgens sommige historici werd de stad rond de 7e eeuw v.Chr. gesticht en kwam zij achtereenvolgens onder het bestuur van de Lydiërs, de Perzen, Alexander de Grote, het Seleucidische Rijk, het Koninkrijk Pergamon, de Romeinen, de Byzantijnen en de Turken.



Side sloeg in de 5e eeuw v.Chr. zijn eigen munten, wat in die tijd een teken van macht en rijkdom was. In de 4e eeuw v.Chr. nam Alexander de Grote de stad zonder strijd in. Dit luidde een vreedzame periode voor de hele regio in. In 190 v.Chr. sloot Side zich aan bij Antiochus III, de koning van Syrië, en diens bevelhebber, de Carthaagse veldheer Hannibal, om tegen de Rhodische vloot te strijden. Zij verloren echter de zeeslag en de stad werd bezet. In de 2e eeuw v.Chr. werd Side dankzij zijn gunstige ligging en handel opnieuw een rijke en welvarende stad van Pamfylië. De stad groeide bovendien uit tot een belangrijk intellectueel en cultureel centrum. In de 1e eeuw v.Chr. kwam Side onder de controle van piraten en veranderde het in een slavenmarkt. Met de komst van de Romeinen werden deze piraten echter verdreven. Tijdens de Romeinse heerschappij beleefde Side opnieuw zijn bloeitijd dankzij de grote haven, de handel tussen Anatolië en andere Middellandse Zeehavens en de belangrijke slavenmarkt. Onder Byzantijns bestuur was Side ook een bekend bisschoppelijk centrum. Arabische invallen in de 7e eeuw na Christus verwoestten de stad, waarna de inwoners haar verlieten. Tijdens de Seltsjoekse en Ottomaanse perioden was Side geen bewoonde nederzetting.

Hedendaagse opgravingen en onderzoeken tonen aan dat Side eeuwenlang een zeer belangrijke stad aan de Middellandse Zee was. De stad werd aan alle vier de zijden omgeven door hoge muren, die haar zowel tegen aanvallen vanaf het land als vanaf zee beschermden. De hoofdpoort van de stad werd tijdens de hellenistische periode aan de oostzijde gebouwd en werd door twee torens beschermd. In de stad lagen twee hoofdstraten met zuilengalerijen en winkels erachter.

Het Nymphaeum, een grote monumentale fontein, werd net buiten de stadsmuur en tegenover de hoofdpoort gebouwd. Het beschikte over een groot bassin met rijk versierde nissen waaruit het water stroomde. De stad had daarnaast een uitstekend rioleringssysteem met terracotta leidingen en gewelfde kanalen onder de straten.

De vierkante Agora, het marktplein, meet ongeveer 100 bij 100 meter en wordt aan alle vier de zijden omgeven door zuilengalerijen met winkels eronder. Tegenwoordig ligt deze tegenover het museum. In de zuidwestelijke hoek van de Agora, naast het theater, bevond zich een openbaar toilet met plaats voor 24 personen. Dit is een van de best bewaarde voorbeelden van Romeinse latrines. In het midden van de Agora stond een ronde tempel die was gewijd aan Tyche, de godin van het geluk. Deze commerciële Agora was verbonden met een tweede, eveneens vierkante maar kleinere Agora, die bekendstond als de Staatsagora en werd gebruikt voor staatszaken en de slavenhandel. Ten zuiden van de Agora lag bovendien een gymnasium, omgeven door zuilengalerijen en bestaande uit drie zalen.

Het theater is vanwege zijn ontwerp en constructie een uniek voorbeeld in Anatolië en behoort tot de best bewaarde antieke theaters ter wereld. Het werd in de 2e eeuw na Christus gebouwd op bogen, in plaats van tegen een natuurlijke helling zoals bij veel andere Romeinse theaters. Het theater bestond uit drie delen: de orchestra, het toneel en de cavea. Het bood plaats aan ongeveer 20.000 toeschouwers en was daarmee het grootste theater van Pamfylië. Naast gewone voorstellingen werden er ook gladiatorengevechten en gevechten met wilde dieren georganiseerd. Tijdens de vroege Byzantijnse periode werd het theater door plaatselijke christenen tevens als openluchtkerk gebruikt.

Side bezit indrukwekkende tempels uit de Romeinse periode. Twee daarvan bevinden zich direct aan zee, vlak bij de haven. De ene was gewijd aan Athena en de andere aan Apollo. Ze werden volledig uit marmer opgetrokken volgens een peripteraal grondplan en waren voorzien van Korinthische kapitelen. In de 5e eeuw na Christus werd voor deze tempels een grote christelijke basiliek gebouwd. De tempels werden rond de 7e eeuw tijdens Arabische invallen in Klein-Azië verwoest. De restauratie van de tempels wordt nog altijd voortgezet. Een andere belangrijke tempel, gewijd aan de god Men, de maangod, werd aan het einde van de 2e eeuw na Christus ten oosten van de zuilenstraat gebouwd. Deze tempel heeft een halfronde basis en Korinthische zuilkapitelen. Tot slot stond er tussen de zuilenstraat en het theater nog een tempel, die vermoedelijk aan Dionysus was gewijd.

Aan de zuilenstraat ligt ook een enorm en goed bewaard gebleven Romeins openbaar badhuis van ongeveer 40 bij 50 meter. Buiten de stadsmuren bevinden zich grote begraafplaatsen, de necropolen, en aquaducten waarmee water van ongeveer 25 kilometer afstand naar de stad werd gebracht. Sinds 1947 wordt Side door archeologen opgegraven en ook tegenwoordig worden de opgravingen voortgezet.

Tegenwoordig is Side een belangrijke toeristische badplaats met zandstranden en uitstekende hotels. De bestemming biedt een ideale combinatie van geschiedenis, zee, zon en talrijke watersportactiviteiten. Wanneer u in Side verblijft, kunt u gemakkelijk een bezoek brengen aan het nabijgelegen theater van Aspendos, de oude stad Perge, de rivier van Manavgat en de stad Antalya.



Een groot Romeins badhuis naast het theater is tegenwoordig als museum ingericht. Het gebouw werd oorspronkelijk in de 5e eeuw na Christus gebouwd, in 1960 gerestaureerd en vervolgens als museum geopend. Het complex bestaat uit vijf vertrekken die via twee boogvormige deuropeningen toegankelijk zijn. De eerste ruimte was het frigidarium, het koudste gedeelte van het badhuis. Van daaruit liep een doorgang naar de zweetruimte. De derde en grootste ruimte van het complex staat bekend als het caldarium, het warmste gedeelte van de baden. Het verwarmingssysteem liep onder de marmeren vloer. Daarna volgde het tepidarium, het lauwe bad- en wasgedeelte, dat uit twee vertrekken bestond. Voor het badhuis lag bovendien een palaestra waar lichamelijke oefeningen werden uitgevoerd.

Het Side Museum toont in zijn zalen de mooiste archeologische vondsten uit de regio. Alle beelden die tijdens de opgravingen tussen 1947 en 1967 werden ontdekt, zijn hier ondergebracht. Het museum beschikt over collecties uit de hellenistische, Romeinse en Byzantijnse perioden, waaronder inscripties, beelden, friezen, amforen, altaren, graven, grafstèles, zuilen en kapitelen. Voor een bezoek aan het museum geldt een aparte toegangsprijs.

 

Back to top button